Aldebaran

Aldebaran (α Tau, α Tauri, Alpha Tauri), Boğa takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 65 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir turuncu dev yıldızdır. 0,87 kadir ortalama büyüklüğüyle takımyıldızının en parlak yıldızı olan Aldebaran, gece gökyüzünün de en parlak yıldızlarından birisidir. Aldebaran, Arapça (الدبران) 'takip eden' veya 'izleyen' demektir. Bu konumda 'izlenen' V harfi şeklinde bir araya gelmiş bir yıldız kümesi olan Hyades'dir.

Aldebaran

Boğa takımyıldızı içinde Aldebaran'ın konumu.
Gözlem verisi Dönem J2000.0      Ekinoks J2000.0
Takımyıldız	Boğa
Sağ açıklık (α)	04^sa 35^d 55,239^s
Dik açıklık (δ)	+16° 30′ 33,49″
Görünür büyüklük (V)	0,75-0,95
Sınıflandırma
Tayfsal sınıf	K5III
U−B renk ölçeği	1,90
B−V renk ölçeği	1,54
Değişen yıldız tipi	LB
Astrometri
Dikey hız (${\displaystyle v_{r}}$)	+54,26 ±0,03 km/s
Özdevinim (μ)	RA: 62,78 ±0,89 mys/y Dec.: −189,35 ±0,58 mys/y
Iraklık açısı (π)	50,09 mys
Uzaklık	65 Iy
Mutlak büyüklük (V)	−0,63
Özellikler
Kütle (m)	1,7 M☉
Yarıçap (r)	44,2 ± 0,9 R☉
Işıma gücü	518 ± 32 L⊙
Yüzey kütle çekimi (log g)	1,59 cgs
Sıcaklık	3.910 K
Metallik [Fe/H]	–0,34 %70 Güneş
Dönüş hızı (${\displaystyle v_{\mathrm {e} }\cdot \sin i}$)	643 gün km/s
Katalog belirtmeleri
87 Tauri, Alpha Tauri, BD +16°629, GJ 171.1, GJ 9159, HD 29139, HIP 21421, HR 1457, SAO 94027

1997 yılında bir altyıldız arkadaşı olduğu iddia edilmiş, fakat sonradan yapılan gözlemler bu iddiayı doğrulamamıştır.

Fiziksel Özellikler

 

Aldebaran ve Güneş arasındaki boyut karşılaştırması

K5III tipi bir yıldız olarak sınıflandırılan Aldebaran, Hertzsprung-Russell diyagramı'nın Anakol çizgisinden uzaklaşmış bir kırmızı dev yıldızdır. Çekirdeğindeki hidrojen yakıtı tükenmiş ve hidrojen füzyonu durmuştur. helyum füzyonu için yeterince sıcak olmamasına rağmen, yıldızın çekirdek ısısı kütleçekimi basıncı nedeniyle artmış ve çapı Güneş'in çapının 44,2 katı artmıştır (yaklaşık 61 milyon kilometre). Hipparcos uydusu, uzaklığını 65,1 ışık yılı (20.0 pc) olarak ölçmüştür ve Güneş'ten 425 kat fazla aydınlatma gücüne sahiptir.

Aldebaran, LB tipi yavaş düzensiz değişen bir yıldızdır. Görünen büyüklüğü 0,2'ye göre yaklaşık olarak 0,75 ile 0,95 aralığında değişir. Yakın-kızılötesi J bandı büyüklüğü -2,1'dir ve bu büyüklük O'nu; Betelgeuse (-2,9), R Doradus (-2,6) ve Arcturus'dan (-2,2) daha parlak yapmaktadır.

Gözlem bilgisi

Aldebaran, kısmen parlaklığı ve kısmen de çok belirgin bir yıldız deseniyle uzaysal ilişkisi nedeniyle, gece gökyüzünde bulması kolay olan yıldızlardan biridir. Avcı'nın Kuşağı'nı oluşturan üç yıldızdan, soldan sağa (kuzey yarımkürede) doğru bir hat izlendiğinde bulunan en parlak yıldız Aldebaran'dır.

Aldebaran, boğa'nın başını oluşturan V şeklindeki açık yıldız kümesi Hyades'in en parlak üyesidir. Ancak Aldebaran, sadece şans eseri Dünya ile Hyades arasındaki görüş doğrultusunda yer alır. Yıldız kümesi (Hyades), Dünya'dan 150 ışık yılı uzaklığıyla Aldebaran'a göre iki kat daha fazla uzakta yer alır.

 

Şafaktan önceki bir örtülmede; Aldebaran, Hilalin karanlık bölümünün ucunda görünüyor.

Aldebaran, Ay tarafından örtülmesine yeterli olacak kadar tutulum düzlemine yakındır. Ay'ın yükselen düğümü, sonbahar ekinoksuna yakın olduğunda böyle bir örtülme gerçekleşebilir. Böyle bir olay, 2015 yılı civarında meydana gelecektir. Aldebaran'ın çapının daha doğru bir şekilde tahmin edilmesi 22 Eylül 1978 tarihinde gerçekleşen bir örtülmeyle olmuştur. Her yıl 1 Haziran civarında, Güneş ve Aldebaran kavuşumu gerçekleşir.

Ayrıca bakınız

• Iota Draconis
• Pollux
• Türk bayrağı