Sarıkamış

Sarıkamış, Doğu Anadolu Bölgesi'nde Kars iline bağlı bir ilçedir.

Sarıkamış
İlçe
Türkiye'de bulunduğu yer
İlçe sınırları haritası
Ülke	Türkiye
İl	Kars
Coğrafi bölge	Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
• Kaymakam	Enis Aslantatar
• Belediye başkanı	Serdar Kılıç (MHP)
Yüzölçümü
• Toplam	1971 km²
Rakım	2102 m
Nüfus  (2018)
• Toplam	42.683
• Kır	24,601
• Şehir	15.557
Zaman dilimi	UTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu	474
İl plaka kodu	36

Etimoloji

Sarıkamış adının nereden geldiğine dair çeşitli rivayetler vardır. Bunlardan en yaygın olanlarından üçü şunlardır: Türk Beylerinden biri bu toprakları bir sarık ve biraz yiyecek karşılığında aldığından bölgenin adı Sarıkamış olarak söylenmiştir. İkinci rivayete göre ise, bölgede bulunan bebek gölünde (kurumuş bir göl) yetişen kamışların sarı olmasından gelmiştir. Üçüncü rivayete göre ise, Hazar Denizi ile Aral Gölü arasındaki Sarıkamış çukuru bölgesinden bir Türk boyunun bu bölgeye yerleşmesinden gelmektedir.

Tarihçe

İlçede Rus hakimiyeti döneminden kalma çok sayıda tarihî eser bulunmaktadır. Bunlardan en dikkat çekeni Yukarı Sarıkamış'taki Çar Nikola Köşkü'dür. İlçenin tarihi Bizans dönemine kadar geri gitmektedir. Bölgenin Müslüman yöneticilerin hakimiyetine girişi Selçuklu döneminden başlamaktadır. Selçuklu komutanı Alparslan 16 Ağustos 1064 tarihinde Bizans kralı ile yaptığı savaşta bu bölgeyi ele geçirmiştir.

Osmanlı İmparatorluğu ile Rus İmparatorluğu arasında çıkan savaş sırasında yapılan Sarıkamış Harekâtı sonucu 90.000 Osmanlı askeri hayatını kaybetmiştir. 9. P. Tümeni 2005 yılında lağvedilerek yerine 9. Mot. P. Tug.kurulmuştur.

İlçeye bağlı Kızılçubuk köyü 1990'lı yıllarda terör olayları nedeniyle boşaltılmıştır.

Nüfus

Yıl	Toplam	Şehir	Kır
1927	35.336	4.357	30.979
1935	50.621	7.708	42.913
1940	62.977	15.279	47.698
1945	65.766	10.513	55.253
1950	61.096	8.086	53.010
1955	79.779	17.660	62.119
1960	55.271	17.529	37.742
1965	55.169	16.618	38.551
1970	59.893	20.343	39.550
1975	63.737	21.262	42.475
1980	66.480	22.799	43.681
1985	65.379	23.583	41.796
1990	61.818	21.743	40.075
2000	57.026	23.236	33.790
2007	51.591	17.915	33.676
2008	53.517	21.438	32.079
2009	49.413	17.663	31.750
2010	49.480	17.860	31.620
2011	50.950	19.691	31.259
2012	50.308	19.727	30.581
2013	48.354	17.963	30.391
2014	47.231	18.004	29.227
2015	45.843	17.662	28.181
2016	44.008	16.609	27.399
2017	43.286	16.955	26.331
2018	42.683	16.601	26.082
2019	41.280	15.862	25.418
2020	40.158	15.557	24.601

Siyaset

2019 yılında yapılan yerel seçimlerde MHP'den Harun Hayali %42,2 oyla belediye başkanı seçildi. Belediye başkanı Harun Hayali 8 Aralık'ta geçirdiği kalp krizinin ardından 27 Aralık 2023 tarihinde öldü.

Coğrafya

Sarıkamış, Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer almakta olup 2634 m yüksekliğindeki Kars'a 55 km uzaklıktadır. Sarıkamış doğusunda Selim ve Kağızman, batısında Şenkaya ve Horasan, güneyinde Horasan ve Eleşkirt, kuzeyinde ise Selim ve Şenkaya ilçe sınırları ile çevrilidir. Bir plato durumunda olan Sarıkamış ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 2.087 metredir.

Sarıkamış ilçesinin yüzölçümü 1732 km² olup, 30 bin hektarlık alanı Sarıçam ormanları ile kaplıdır. Sarıkamış karasal iklime sahip olup kışları çok uzun, soğuk ve sert, yazlar ise kısa ve serin geçmektedir. Sonbaharın genelde mevsimine göre kendisini erken hissettirdiği, ilkbaharın da yoğun yağışlarıyla uzun süren bir bahar havasının hakim olduğu Sarıkamış'ın kendisine has bir iklimi vardır. Sarıkamış'ta yıllık ortalama sıcaklık değeri 3,4 °C'dir. Sarıkamış'ta sıcaklık kış aylarında -35-40 °C'ye kadar düşmekte, yazları ise en fazla 31 °C'ye kadar çıkmaktadır.

Sarıkamış'ta rakım yüksek olduğundan, Türkiye'nin, basıncı en düşük yerlerinden biridir. Ortalama yıllık basınç değeri 790 milibardır. Hakim olan rüzgarın yönü Güneybatı olup, yıllık ortalama hızı ise 2,2 m/sec'dir. Bu da yaklaşık olarak 7–10 km demektir.

Kış Sporları ve Turizm

Sarıkamış, Türkiye'nin önemli kış turizmi bölgelerindendir. Sarıkamış'taki kar kristal olup 1 yılın 6 ayı karla geçmektedir.

Ayrıca, Micingirt Kalesi, Kızlar Kalesi, Yedi Kilise (Yenigazi) Kalesi, Zivin Kalesi, Köroğlu Kalesi, Zek (Sırataşlar) Köyü Kalesi ve özellikle Çar Nikola Köşkü Sarıkamış'ın belli başlı tarihi ve turistik yerleridir.

2024 yılının şubat ayında Türkiye Ralli Şampiyonasının ilk ayağı Kars Valiliği önünden başlamış ve Sarıkamış etabı koşulmuştur. Bu yarış Şampiyona tarihinde kar zeminde düzenlenen ilk yarıştır.

Ayrıca bakınız

• Sarıkamış Harekatı
• Sarıkamış Kayak Merkezi

Notlar

1. ^ Selim ilçesinin kurulması ile nüfus azalmıştır.