Yazı sistemi

Yazı sistemi, bir dildeki unsurları ve tarif edilebilir durumları temsil etmek için kullanılan bir çeşit semboller sistemidir.

Günümüzdeki yazı sistemleri

Yazı sistemleri sembollerle sesler arasındaki ilişkinin biçimine göre dörde ayrılır:

Alfabelerde konuşmadaki her bir ünlü ve ünsüz sesbirimin doğrudan karşılığı olarak yazıda da bir veya birkaç sembol bulunması esastır. Latin, Kiril, Ermeni alfabeleri ve Hangıl hakiki alfabelere örnektir.

Hece yazılarında her bir simge konuşmadaki bir heceye karşılık gelir. Harf sayısının çok fazla olmaması için kullanıldıkları dilin sesdizimsel olarak çok basit olmasını gerektirdiklerinden, saf hece yazıları çok yaygın değildir. Japoncada kullanılan hiragana ve katakana sistemleri saf hece yazılarıdır.

Bir çeşit hece yazısı olan abugidalarda, her bir ünsüz için temel birer harf bulunurken, ünlü sesler bu harfler üzerinde yapılan düzenli değişikliklerle veya eklenen ayırıcı imlerle gösterilir. Özellikle Hint yarımadasında konuşulan dillerin kullandığı abugidaların en bilinen örneği Devanagari'dir. Harekelerle yazılmış Arap harfleri de abugidadır.

Ünsüz alfabelerinde yalnızca ünsüz sesler için semboller bulunur. Ünlüler ya belirli bağlamlarda bir veya birkaç ünlünün yerine geçebilen bazı ünsüz harflerle gösterilir ya da hiç gösterilmez. Arap ve İbrani alfabeleri günümüzde kullanılan en yaygın ünsüz alfabeleridir.

Logografik yazı sistemlerinde sembollerle konuşmadaki sesler arasında herhangi bir düzenli ilişki bulunmaz. Bunun yerine her sembol bir veya birkaç biçimbirimi ifade eder. Mısır hiyeroglifleri ve Çin karakterleri logografik yazı sistemleridir.

Ayrıca bakınız

• Alfabe
• Hece yazısı
• Logogram
• Ünsüz alfabesi