Gilan, Kosova

Gilan (Arnavutça: Gjilani veya Gjilan; Sırpça: Гњилане / Gnjilane; Osmanlıca: Gölhan, Gülhan veya Külhan), Kosova'nın doğusunda bir şehir.

Gilan
Şehir
Gilan Gilan’ın Kosova’daki konumu
Ülke/Bölge/UNMIK	Kosova (de facto) Kosova-Metohiya (de jure) UNMIK (de jure)
İl/Okrug/District	Gilan Kosovskopomoravski District of Gnjilane
Belediye	Gilan
İdare
• Belediye Başkanı	Alban Hyseni (Vetëvendosje)
Yüzölçümü
• Toplam	391 km²
Rakım	652 m
Nüfus  (2011)
• Toplam	90.015
• Yoğunluk	229.7/km²
Zaman dilimi	UTC+01.00 (OAS)
• Yaz (YSU)	UTC+02.00 (OAYS)
Posta kodu	60000
Alan kodu	+383 280
Plaka kodu	06/GL
Resmî site Gilan Belediyesi

De facto olarak Kosova’nın Gilan ilinde; de jure olarak Sırbistan’a bağlı Kosova ve Metohiya Özerk Bölgesi’nin Kosovskopomoravski Okrug’unda yer alır. Ayrıca de jure olarak Birleşmiş Milletler Kosova Geçici Yönetim Misyonu’nun Gilan Bölgesi’nde (District of Gnjilane) bulunur. Koordinatları, 42.27° Kuzey ve 21.28° Doğu şeklindedir.

Tarih

 

Gilan Müzik Okulu

Gilan isminin kökeni hakkında tartışmalar vardır. Arnavut kaynaklar şehrin geç Orta Çağ döneminde Balkanlar’ın merkezî yerlerinden olan Nobırda'dan gelen Ginay Ailesinden Bahti Beg Ginoli tarafından 1772'de kurulduğunu iddia ederler.^{[kaynak belirtilmeli]} Ginay Ailesi fikri, geç dönemi işaret ettiği için, pek geçerli görünmemektedir.

Sırp kaynaklar ise bu ismin Sırpçada "rezil" anlamına gelen Gnjidav'dan geldiğini ve 14. yüzyıldan beri kullanıldığını iddia ederler.^{[kaynak belirtilmeli]}

Osmanlı devri haritalarının bazılarına ve bazı telaffuzlara dayanılarak “Gilan” şeklinin, Gülhan olduğuna dair fikirler vardır. Eski devirlere ait bazı Osmanlıca Kosova haritalarında Türkçe, “Gülhan” imlasına rastlanır.

Coğrafya

Gilan şehri ve Gilan ili, Kosova'nın güneydoğu kesiminde yer alır. Gilan ilinin sınırları içinde sırpça adıyla bilinen Binaçka Morava Arnavutça adıyla Morava e Binçes nehri akmaktadır.

Konum olarak Sırbistan'a ve biraz daha uzaktan da Makedonya'ya yakındır. Sırbistan ile iki anasınır kapısı vardir. Kameniçe (Kamenisa) kasabasına yakın olan Dheu Bardh (Beyaz Toprak) adıyla bilinen sınırkapısı Gilan - Bujanovcë (Buyanovsa) yol güzergâhındadır. Diğer sınırkapısı ise Gilan - Preşova güzergâhında olan Muçi Baba sınırkapısıdır. Bu iki sınırkapısı Kosova ile Sırbistan'ın önemli sınırkapılarıdır. Gilan ilinin biraz daha güney doğusuna bakıldığında ise Zhegër (Jegra) ilçesine bağlı olan, hâlen yol ve sınırkapsı inşası devam etmektedir. Bellanoc - Stançiç sınırkapısı Kosova ve Makedonya'yı çizen sınırkapısı olacaktır. Gilan ile Kumanova'yı birleştirecek olan bu sınırkapısı iki şehir için hem ekonomi açısından, hem de ulaşım açısından çok büyük kolaylık sağlanacağı düşünülüyor.

Nüfus

1991 yılında nüfusu 103.675 kişidir. Bu rakamın yaklaşık %88'ini Arnavutlar, gene yaklaşık %12'sini Türkler ve Sırplar oluşturur. Gilan'ın Türk nüfusundaki azlık, son süreçlerdeki dış göçün sonucudur. Gilan, Türkiye'ye büyük oranda göç vermiş bir bölgedir. Bölgeden Türkiye'ye göçen aileler arasında Gilan, Gelan, Geylan soyadları yaygınca kullanılır.

2011 nüfus sayımında Gilan nüfusu 90.015 olarak sonuçlanmıştır.

Kültürel Yapı

 

Arnavut dansları, Gilan bölgesinin Kosova'daki kültürel yapısını, geleneksel müzik ve danslarla zenginleştirerek bölgenin tarihsel mirasını ve halkların birleşik kültürel kimliğini yansıtır.

Gilan Belediyesi sınırları içinde Arnavutça, Sırpça ve Türkçe şehirdeki resmî diller arasında yer almaktadır. Gilan'a bağlı Doburçan köyü de Türk yerleşimi açısından ön plandadır.