Guangdong

Guangdong (Çince (basitleştirilmiş): 广东省; Çince (geleneksel): 廣東省; pinyin: Guǎngdōng shěng), Güney Çin'de, Güney Çin Denizi'nin kuzey kıyısında Çin'in 23 eyaletinden (sheng) biridir. Eyalet başkenti Guangzhou'dur. Toplam yaklaşık 179,800 km² (69,421 sq mi), alanda 126,84 milyon nüfusuyla (2021 itibarıyla) Guangdong, Çin'in en kalabalık eyaleti ve bölgeye göre 15'inci en büyük ve aynı zamanda dünyanın en kalabalık üçüncü ülke alt bölümüdür.

Guangdong 广东 Kanton, Kwangtung
Eyalet
Guangdong Eyaleti
Çince transkripsiyon
• Basitleştirilmiş Çince	Basitleştirilmiş Çince: 广东省
• Hanyu pinyin	Guǎngdōng shěng
• Kantonca Jyutping	GD / 粤 (Yuè / jyut6)
Üstten saat yönünde: Yukarıdan aşağıya, soldan sağa: Guangzhou'da Kanton Kulesi, Shenzhen Körfezi, Hong Kong–Zhuhai–Makao Köprüsü, Huangmanzhai Şelalesi, Taishan Xiachuan Adası
Guangdong Eyaletinin konumunu gösteren harita
Ülke	Çin
Başkent	Guangzhou
İdare
• Vali	Wang Weizhong
Yüzölçümü
• Toplam	179.800 km²
Nüfus  (2013)
• Toplam	106.440,000
• Yoğunluk	700/km²
Resmî site www.gd.gov.cn

Batısında Guangşi özerk bölgesi, kuzeyinde Hunan ve Jiangxi eyaletleri, kuzeydoğusunda Fujian yönetim bölgesi, güneyinde de özel yönetim bölgeleri Hong Kong ve Makao ile Güney Çin Denizi vardır. Çin'in en uzun kıyı şeritli eyaletidir.

Guangdong ekonomisi, 2023 yılında 13,57 trilyon RMB'lik (nominal GSYH cinsinden 1,9 trilyon dolar) GSYİH ile Çin anakarasının toplam ekonomik üretiminin yaklaşık %10,6'sına katkıda bulunarak halen Çin'deki eyalet düzeyindeki tüm bölümlerin en büyüğüdür. Ekonomisi çok çeşitlidir ve antik Çin'in Deniz İpek Yolu'nun başlangıç noktası olarak bilinirdi. Çeşitli Çinli ve yabancı şirketlerin üretim tesisleri ve ofisleri buradadır. Guangdong, güney sınırındaki Hong Kong'un finans merkezine olan yakınlığından yararlandı. Guangdong'da aynı zamanda Çin'in en büyük ithalat ve ihracat fuarı olan ve eyalet başkenti Guangzhou'da düzenlenen Kanton Fuarı vardır. Bir Çin megalopolü olan İnci Nehir Deltası Ekonomik Bölgesi, yüksek teknoloji, imalat ve dış ticaretin merkezidir.

Bu bölgede, GSYİH'ye göre Çin'in en iyi dört şehrinden ikisi ve Çin'in vilayet düzeyindeki ilk iki şehri olan Guangzhou ve ülkenin ilk özel ekonomik bölgesi Shenzhen yer alır. Bu ikisi Çin'in en kalabalık ve önemli şehirleri arasında ve halen dünyanın en kalabalık mega şehirlerinden ikisidir ve Asya-Pasifik bölgesinin önde gelen finans merkezlerindendir.

Guangdong eyaleti, Ocak 2005'te Henan ve Şantung'u geçerek Çin'in en kalabalık eyaleti haline geldi; 79,1 milyon daimi ikamet sahibi ve yılın en az altı ayı boyunca eyalette yaşayan 31 milyon göçmeni kaydetti; 2020 Çin nüfus sayımında toplam nüfus 126.012.510 idi ve bu, Çin anakarasının nüfusunun yüzde 8,93'ünü oluşturuyordu. Bu, nüfusla Guangdong, Güney Asya dışındaki herhangi bir ülkenin en kalabalık birinci düzey idari alt bölümüdür. Tarihi Guangdong Eyaletinin büyük çoğunluğu Çin Halk Cumhuriyeti (PRC) tarafından yönetilir. Güney Çin Denizi'ndeki Pratas Adası, Kaohsiung, Tayvan (ÇHC) Cijin Bölgesinin bir parçasıdır; ada daha önce Çin İç Savaşı öncesinde Guangdong Eyaletinin parçasıydı.

Coğrafya

 

Hongshan köyü, atlar

Guangdong, güneyde Güney Çin Denizine bakar ve toplam 4.300 km 4,300 km (2,672 mi) kıyı şeridi vardır. Leizhou Yarımadası eyaletin güneybatı ucundadır. Leizhou Yarımadası'nda birkaç aktif olmayan yanardağ vardır. İnci Nehri Deltası, yukarı yöndeki üç nehrin birleşme noktasıdır: Doğu Nehri, Kuzey Nehri ve Batı Nehri. Nehir deltası yüzlerce küçük adayla doludur. Eyalet coğrafi olarak kuzeyden, topluca Nan Dağları (Nan Ling) olarak adlandırılan birkaç sıradağ ile ayrılmıştır. Eyaletteki en yüksek zirve, deniz seviyesinden 6,240 fit (1,902 metre) yükseklikteki Shikengkong'dur.

 

İnci Nehri ve Humen Köprüsü

Guangdong, kuzeydoğuda Fujian, kuzeyde Jiangxi ve Hunan, batıda Guangşi özerk bölgesi ve güneyde Hong Kong ve Makao Özel İdari Bölgeleri ile komşudur. Hainan, Leizhou Yarımadası'nın karşısında açık denizdedir. Geleneksel olarak Guangdong'un parçası olarak yönetilen Pratas Adası, Tayvan'ın Kaoshiung eyaletindeki Cijin Bölgesi'nin (ROC) parçasıdır.

İnci Nehri Deltası etrafındaki şehirler Dongguan, Foshan, Guangzhou, Huizhou, Jiangmen, Shenzhen, Shunde, Taishan, Zhongshan ve Zhuhai'dir.

Eyaletteki diğer şehirler Chaozhou, Chenghai, Nanhai, Shantou, Shaoguan, Zhanjiang, Zhaoqing, Yangjiang ve Yunfu'dur

Guangdong'un iklimi nemli subtropikaldir (iç kesimlerde (Köppen Cfa, kıyı boyunca Cwa). Kışlar kısa, ılık ve nispeten kurak, yazlar ise uzun, sıcak ve çok yağışlıdır. Ocak ve Temmuz aylarında Guangzhou'da günlük ortalama en yüksek sıcaklıklar 18 ve 33 °C (64 ve 91 °F)'dir ama nem yazın daha sıcak olmasına neden olur. Kıyılarda don nadir görülmesine rağmen her kış birkaç gün don olabilir.

İdari bölümler

Guangdong Eyaleti'nin İdari Bölümleri
Guangzhou Shaoguan Shenzhen Zhuhai Shantou Foshan Jiangmen Zhanjiang Maoming Zhaoqing Huizhou Meizhou Shanwei Heyuan Yangjiang Qingyuan Dongguan Zhongshan Chaozhou Jieyang Yunfu ↑   Makao   Hong Kong ☐   ÇHC'in üzerinde egemenlik talebinde bulunduğu Pratas Adaları, fiilen   Çin Cumhuriyeti yönetimi altındadır (bkz: Tayvan'ın siyasi durumu). ÇHC'nde resmî idarî açıdan bunlar Shanwei İli-Lufeng İlçesi- Jieshi Kasabası'na [en] bağlıdır.
Bölüm kodu	İsim	Çince Pinyin	Alan (km^2)	Nüfus (2020 Nüfus Sayımı)	Merkez	İlçe düzeyi bölümler
						Semtler	İlçe düzeyi şehirler	İlçeler	Özerk ilçeler
440000	Guangdong Eyaleti	广东省 Guǎngdōng Shěng	179.655,96	126.012.510	Guangzhou Şehri	65	20	34	3
— Eyalet altı şehirler —
440100	Guangzhou Şehri	广州市 Guǎngzhōu Shì	7.246,60	18.676.605	Yuexiu Semti	11
440300	Shenzhen Şehri	深圳市 Shēnzhèn Shì	1.991,64	17.560.061	Futian Semti	9
— İl düzeyi şehirler —
440200	Shaoguan Şehri	韶关市 Sháoguān Shì	18.412,53	2.855.131	Zhenjiang Semti	3	2	4	1
440400	Zhuhai Şehri	珠海市 Zhūhǎi Shì	1.711,24	2.439.585	Xiangzhou Semti	3
440500	Shantou Şehri	汕头市 Shàntóu Shì	2.179,95	5.502.031	Jinping Semti	6		1
440600	Foshan Şehri	佛山市 Fóshān Shì	3.797,72	9.498.863	Chancheng Semti	5
440700	Jiangmen Şehri	江门市 Jiāngmén Shì	9.503,95	4.798.090	Pengjiang Semti	3	4
440800	Zhanjiang Şehri	湛江市 Zhànjiāng Shì	13.260,31	6.981.236	Chikan Semti	4	3	2
440900	Maoming Şehri	茂名市 Màomíng Shì	11.425,95	6.174.050	Maonan Semti	2	3
441200	Zhaoqing Şehri	肇庆市 Zhàoqìng Shì	14.891,23	4.113.594	Duanzhou Semti	3	1	4
441300	Huizhou Şehri	惠州市 Huìzhōu Shì	11.342,98	6.042.852	Huicheng Semti	2		3
441400	Meizhou Şehri	梅州市 Méizhōu Shì	15.864,51	3.873.239	Meijiang Semti	2	1	5
441500	Shanwei Şehri	汕尾市 Shànwěi Shì	4.861,79	2.672.819	Cheng Semti	1	1	2
441600	Heyuan Şehri	河源市 Héyuán Shì	15.653,63	2.837.686	Yuancheng Semti	1		5
441700	Yangjiang Şehri	阳江市 Yángjiāng Shì	7.955,27	2.602.959	Jiangcheng Semti	2	1	1
441800	Qingyuan Şehri	清远市 Qīngyuǎn Shì	19.035,54	3.969.473	Qingcheng Semti	2	2	2	2
441900	Dongguan Şehri	东莞市 Dōngguǎn Shì	2.460,01	10.466.625	Nancheng Bucağı
442000	Zhongshan Şehri	中山市 Zhōngshān Shì	1.783,67	4.418.060	Dongqu Bucağı
445100	Chaozhou Şehri	潮州市 Cháozhōu Shì	3.145,89	2.568.387	Xiangqiao Semti	2		1
445200	Jieyang Şehri	揭阳市 Jiēyáng Shì	5.265,38	5.577.814	Rongcheng Semti	2	1	2
445300	Yunfu Şehri	云浮市 Yúnfú Shì	7.785,11	2.383.350	Yuncheng Semti	2	1	2

Dipnot

1. ^ Veriler Çin Halk Cumhuriyeti İkinci Ulusal Arazi Araştırması [zh]'ndandır. Toplam veriler, üzerinde egemenlik anlaşmazlıkları süren toprakları da dahil etmektedir.
2. ^ Shen-Shan Özel İşbirliği Alanı [zh]'nın kalıcı nüfusunu dahil etmektedir.
3. ^ Shen-Shan Özel İşbirliği Alanı [zh]'nın kalıcı nüfusunu dahil etmemektedir.