Karadağca

Karadağca veya Karadağlıca (Црногорски језик Crnogorski jezik), ana ülke Karadağ'da ve komşu devletlerde (Sırbistan, Hırvatistan) konuşulan Güney Slav dilleri koluna mensup bir yazı dilidir. Aynı zamanda Karadağ'ın resmî dilidir. Karadağ dili veya Karadağlı dili olarak da isimlendirilebilir. Karadağ Anayasasının “dil ve alfabe” başlıklı 13. maddesinde Karadağca dilinin resmiyeti ve alfabesi belirtilmiştir.

Karadağca
Karadağlıca
Crnogorski / Црногорски
Telaffuz	[tsr̩nǒɡorskiː]
Bölge	Balkanlar
Etnisite	Karadağlılar
Konuşan sayısı	232.108  (2011)
Dil ailesi	Hint-Avrupa Baltık-Slav dilleri Slav dilleri Güney Slav dilleri Sırp-Hırvatça Karadağca
Yazı sistemi	Kiril, Latin (Karadağlı alfabesi)
Resmî durumu
Resmî dil	Karadağ
Tanınmış azınlık dili	Sırbistan  Arnavutluk  Bosna-Hersek
Dil kodları
ISO 639-2	cnr
ISO 639-3	cnr
2011 yılında Karadağlı dilinin konuşulduğu bölgeler (kırmızı)

Yazı dili ve ağız olarak Karadağca konuşurlarının sayısı 2011 yılı sayım verilerine göre, Karadağ’da 229.251 kişidir. Anılan konuşur sayısına Karadağ’ın çevresindeki ülkelerden Sırbistan’da 2.519, Hırvatistan’da 876 ve Slovenya’da 462 kişinin eklenmesiyle toplam konuşur sayısı 233.108 olur. Bu sayı 2011 yılındaki nüfus sayımında ana dilini Karadağca olarak belirtenleri gösterir. Bazılarınca Hırvatça, Sırpça ve Boşnakçanın da beraber alındığı Sırp-Hırvat dilinin standartlaştırılmış bir formu olarak kabul edilmektedir.

Alfabe

Latin ve Kiril esaslı iki denk forma sahiptir. Anayasal olarak her iki yazı sisteminin eşit olması sebebiyle, Karadağlı alfabesi iki paralel varyanta sahiptir. Alfabe 32 harften oluşur.

Karadağlı alfabesi Latin varyantı

Alfabe

Sıra	Harf	Türk alfabesindeki dengi	Sıra	Harf	Türk alfabesindeki dengi
1	A a	A a	17	Lj lj	/ly/ telaffuzuna yakın
2	B b	B b	18	M m	M m
3	C c	/ts/ telaffuzuna yakın	19	N n	N n
4	Č č	Ç ç	20	Nj nj	/ny/ telaffuzuna yakın
5	Ć ć	Ç ç harfine yakın	21	O o	O o
6	D d	D d	22	P p	P p
7	Dž dž	C c	23	R r	R r
8	Đ đ	C c harfine yakın	24	S s	S s
9	E e	E e	25	Š š	Ş ş
10	F f	F f	26	Ś ś	/sy/ telaffuzuna yakın
11	G g	G g	27	T t	T t
12	H h	H h	28	U u	U u
13	I i	İ i	29	V v	V v
14	J j	Y y	30	Z z	Z z
15	K k	K k	31	Ž ž	J
16	L l	L l	32	Ź ź	/zy/ telaffuzuna yakın

Karadağlı alfabesi Kiril varyantı

Alfabe

Sıra	Harf	Türk alfabesindeki dengi	Sıra	Harf	Türk alfabesindeki dengi
1	А а	A a	17	Н н	N n
2	Б б	B b	18	Њ њ	/ny/ telaffuzuna yakın
3	В в	V v	19	О о	O o
4	Г г	G g	20	П п	P p
5	Д д	D d	21	Р р	R r
6	Ђ ђ	C c harfine yakın	22	С с	S s
7	Е е	E e	23	Ć ć	/sy/ telaffuzuna yakın
8	Ж ж	J j	24	Т т	T t
9	З з	Z z	25	Ћ ћ	Ç ç harfine yakın
10	З́ з́	/zy/ telaffuzuna yakın	26	У у	U u
11	И и	İ i	27	Ф ф	F f
12	Ј ј	Y y	28	Х х	H h
13	К к	K k	29	Ц ц	/ts/ telaffuzuna yakın
14	Л л	L l	30	Ч ч	Ç ç
15	Љ љ	/ly/ telaffuzuna yakın	31	Џ џ	C c
16	М м	M m	32	Ш ш	Ş ş

Tarihçe

Dilin tarihi için MS 9. yüzyıla kadar inen görüşler ortaya atılmıştır. Buradan başlayarak “9-12. yüzyıl”, “12-15. yüzyıl”, “15-18. yüzyıl”, “18. yüzyıl-1830’lar”, “1830’lar-1914” ve “1914’ten günümüze olmak üzere alt dönemler belirtilmiştir.

Karadağca dili, tarihte 1990 yılına kadar “Sırpça” olarak adlandırılmış ve sınıflandırılmıştır. Dilin Sırpçadan ayrışması ve kendi standartlaştırılmış yazı dilinin oluşturulması 1990 yılında Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'nin dağılması sonrasında Karadağ bağımsızlığının savunucuları tarafından başlatılmıştır. Karadağca 2007 yılında Karadağ Anayasası'nda Karadağ'ın resmî dili olarak ilan edilmiştir ve dilin kullanımı devlet tarafından desteklenmekte ve teşvik edilmektedir.

Yazı diline iki yeni harf ve çeşitli imla kuralları eklenmiş olmasına rağmen bu yenilikler toplum içerisinde bazı kesimlerce kabul görmemiştir. Bu gibi meseleler siyasi yaklaşım ve etnik aidiyetle ilgilidir. Karadağ’da ve civarında “Sırp” kimliğinden olan veya bu kimliği savunan kişilerde Karadağcanın kendi özerk varlığına karşı tutumlar görülebilir.