Azərbaycanca (AZ)
English (US)
Қазақша (KZ)
Türkçe (TR)
O'zbekcha (UZ)
Kıpçakça, Eski Kıpçakça veya Batı Orta Türkçe; Orta Türkçe dönemine ait Deşt-i Kıpçak sahası ile Mısır ve Suriye'de 13. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar kullanılmış Türk dillerinin Kıpçak grubundan ölü dil. Eski Kıpçakça günümüzde Yeni Kıpçakça adıyla da anılan Kıpçak grubundan Türk dillerinin oluşumuna kaynaklık eden dillerden biridir. Günümüzde geriye dönük dil sınıflandırmalarında Eski Kıpçakça, Kıpçak grubunun Kıpçak-Kuman alt grubunda ele alınır.
| Kıpçakça | |
|---|---|
| Bölge | Ukrayna, Rusya, Kuzey Karadeniz, Macaristan |
| Konuşan sayısı | ölü dil (11-17. yy) (tarih gerekli) |
| Dil ailesi | Türk dilleri
|
| Dil kodları | |
| ISO 639-3 | – |
Bugüne gelebilmiş eserler sınırlı sayıda olup en çok incelenen eser Bozkır Kıpçakçasına (Kumancaya) ait Codex Cumanicus adlı eserdir. Eski Kıpçak Türkçesine ait eserlerin büyük çoğunluğu Memlûkler döneminde kaleme alınmıştır.
Yayılımı
Orta Asya'nın batısından başlayıp Tuna Nehri kıyılarına, kuzeyde Orta İdil bölgesine, güneyde Kırım'a kadar uzanan ve Deşt-i Kıpçak (Kıpçak Bozkırı) olarak adlandırılan geniş kuzey bölgesi ile Orta Doğu'da Mısır ve Suriye'de varlıklarını 13. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar sürdürmüştür.
Dönemleri
 |  |
Kıpçak Türkçesi yazı dili olarak üç ya da dört ayrı kolda gelişim göstermiştir:
- 13-15. yy Kuman Kıpçakçası, Altın Orda Kıpçakçası, Bozkır Kıpçakçası: XIII. yüzyılın sonunda Güney Rusya bozkırlarında meydana gelmiş Codex Cumanicus bu gruba aittir.
- Polovets Kıpçakçası: XI-XIII. yüzyıllara ait Rus vakayinameleri, Doğu Avrupa kronikleri, Polovets-Rusça sözlüklerinde yansımıştır.
- 14-16. yy Memlûk Kıpçakçası, Mısır Kıpçakçası, Arap harfli Kıpçakça: XIII-XV. yüzyıllarda Mısır ve Suriye'de yaşamış Memlûk Kıpçaklarının dilinde yazılmış eserler.
- 16-17. yy Ermeni Kıpçakçası, Ermeni harfli Kıpçakça: XVI-XVII. yüzyıllarda Kamenets-Podolsk'te yaşamış Ermeni Kıpçaklarının (Gregoryen Kıpçakların) dilinde yazılmış eserler.
Metin örnekleri
| Mėŋü Tėŋriniŋ öz sözi kėydi kulunıŋ tenini, ten ten bile kutkaruvsap, itlenmişlerni tabuvsap. | Ebedi Tanrı'nın öz sözü giydi kulunun bedenini, bedeni ile kurtarmak isteyip, kaybolmuşları bulmak isteyip. |
|---|---|
| Ave Maria, içrihiŋ Tėŋri tintti ėse hem boyıŋ, barçalardan artuk arı sėni tapuptur hem sili. | Selam Meryem, senin içini Tanrı araştırdı ise hem bedenini, her şeylerden daha arı seni bulmuştur hem temiz. |
- ^ CODEX CUMANICUS. Codex Cumanicus'ta yazılı olan Altın Orda Kıpçakçası metinleri Türkiye Türkçesine çevirmek. Türk Dil Kurumu Yayınları. 14 Nisan 2025. ss. 389-400.
vikipedi, wiki, viki, wikipedia, ansiklopedi, kitap, makale, oku, ücretsiz indir, Eski Kıpçakça hakkında bilgi. Eski Kıpçakça nedir? Eski Kıpçakça ne demek?